Plant van de slaap
Valeriaan: de wortel van rustige nachten, van de traditie tot de wetenschap
Door het team van Mush n Go · Bijgewerkt op 18 september 2026
De valeriaan (Valeriana officinalis) is de meest gebruikte slaapplant van Europa. Zijn wortel, met die zo bijzondere geur, wordt sinds de oudheid als thee, in capsules of als tinctuur genomen. Wat hij echt doet, wat hij niet doet, en hoe je hem veilig neemt: dit is het belangrijkste. Bij Mush n Go vind je hem terug in Slaap +, onze avondformule.
Slaap +
Onze avondformule: reishi, valeriaan, magnesiumbisglycinaat, acaciavezel en melatonine. 1 capsule 30 minuten voor het slapengaan.
Ontdek Slaap + →
Ontspanningspakket
Anti-Stress 's ochtends, Slaap + 's avonds. Het duo voor periodes waarin je hoofd nooit echt stopt.
Ontdek het pakket →Het paspoort
Valeriaan in het kort.
Een grote vaste plant van vochtige weiden, roomwitte tot roze bloemen in schermen, en een wortel die je met je ogen dicht herkent. Dit is het belangrijkste om te weten voordat je verder gaat.
Echte of rode?
Twee planten, één naam, nul verband.
Dit is de meest voorkomende verwarring. De ‘valeriaan’ die felrood bloeit op de oude muren van Zuid-Europa is niet de valeriaan van de slaap. Ze delen een naam, geen gebruik.
| Echte valeriaan | Rode valeriaan (rode spoorbloem) | |
|---|---|---|
| Latijnse naam | Valeriana officinalis | Centranthus ruber |
| Bloemen | Wit tot lichtroze, in geurige schermen | Felrood, roze of wit, in dichte trossen |
| Waar je hem vindt | Koele en vochtige plekken, aan het water | Muren, rotstuinen, droge en zonnige taluds |
| Gebruikt deel | De wortel, gedroogd | De bloemen als versiering, de jonge blaadjes in de keuken |
| Gebruik | Thee en supplementen voor de slaap | Sierplant voor tuinen |
Rode valeriaan, ook tuinvaleriaan genoemd, is eetbaar: de jonge blaadjes eet je rauw in een salade of gekookt als spinazie. Maar hij heeft niet de geurige wortel en niet de moleculen van de echte valeriaan. Voor de slaap telt alleen Valeriana officinalis.
Een lange geschiedenis
Van het oude Griekenland tot onze nachtkastjes.
Zijn naam zou komen van het Latijnse valere, ‘gezond zijn’. Een naam die veel zegt over de plaats die hij eeuwenlang innam in kruidentuinen en apotheken.
Oudheid
Griekse artsen beschrijven hem al. Galenus beveelt hem in de 2e eeuw aan tegen slapeloosheid: het is een van de oudste bekende plantentoepassingen voor de slaap.
Middeleeuwen
Gekweekt in kloosters, krijgt hij de bijnaam ‘allesgenezer’. Men schrijft hem dan zowat alle deugden toe, ver voorbij de slaap.
19e eeuw
Valeriaanwortel komt in de Europese farmacopees terecht als middel tegen nervositeit. Hij staat vandaag nog altijd in de Europese Farmacopee.
Jaren 1980
Eerste moderne gecontroleerde onderzoeken, in Zwitserland, met waterige wortelextracten. Valeriaan komt in het tijdperk van het klinisch onderzoek terecht.
Vandaag
Valeriaan behoort tot de meest gezochte slaapplanten online. Hij blijft een van de best verkochte slaapplanten van Europa.
Wat hij bevat
Eén wortel, meerdere families moleculen.
Valeriaan is geen enkel molecuul maar een geheel. Dat is trouwens een van de redenen waarom onderzoekers moeilijk precies kunnen zeggen ‘wat er werkt’.
Valereenzuur en zijn afgeleiden zijn eigen aan de echte valeriaan. Zij worden het vaakst gebruikt om extracten te standaardiseren. In het laboratorium gaan ze een wisselwerking aan met de GABA-A-receptoren, precies de receptoren die betrokken zijn bij de overgang naar de slaap.
De valepotriaten zijn kwetsbare verbindingen, die snel afbreken bij warmte en bij opslag. Je vindt ze vooral in de verse wortel, weinig in thee en in droge extracten.
De etherische olie van de wortel, rijk aan sesquiterpenen, draagt een deel van zijn geur. En isovaleriaanzuur, dat zich bij het drogen vormt, verklaart de sterke geur die iedereen herkent. Het is ook die geur die katten zo aantrekt, vandaar zijn bijnaam kattenkruid.
| Vorm | Wat je vooral binnenkrijgt | Gebruik |
|---|---|---|
| Gedroogde wortel | Een beetje van alles, in wisselende hoeveelheid | Thee, afkooksel |
| Droog extract | Valereenzuur, gestandaardiseerde dosis | Capsules, tabletten |
| Oertinctuur | Door alcohol geëxtraheerde verbindingen | Druppels verdund in water |
| Etherische olie | Vluchtige sesquiterpenen | Verdamping, zelden gebruikt |
De werking van valeriaan
Wat de traditie hem toeschrijft, en wat we echt weten.
De werking van valeriaan hoort bij de meest gestelde vragen over planten. Het eerlijke antwoord bestaat uit twee delen: een zeer goed gevestigd traditioneel gebruik, en klinisch onderzoek dat verdeeld blijft.
Aan de kant van de traditie wordt valeriaan voor twee dingen gebruikt: het inslapen vergemakkelijken en lichte nerveuze spanning kalmeren. Het Europees Geneesmiddelenbureau (EMA) erkent beide toepassingen in zijn monografie over valeriaanwortel. Voor bepaalde extracten spreekt het zelfs van ‘goed gevestigd’ gebruik, een niveau dat is voorbehouden aan planten waarvoor klinische gegevens bestaan.
Aan de kant van het onderzoek zijn tientallen onderzoeken uitgevoerd. Veel ervan melden een verbetering van de slaapkwaliteit zoals de deelnemers die ervaren. Maar de objectieve metingen, in een slaaplaboratorium, zijn minder duidelijk. En de kwaliteit van die onderzoeken loopt sterk uiteen.
En de andere deugden die men hem toeschrijft, voor de maag, menstruatiepijn of de stemming? Die komen vooral uit de traditie. De gegevens zijn te mager om verder te gaan.
Wat je hiervan moet onthouden: valeriaan is geen slaapmiddel. Het is een begeleidende plant, die past in een avondroutine, over meerdere dagen, naast goede slaapgewoontes.
Valeriaan en slaap
Vier studies om het debat te begrijpen.
Weinig planten zijn zo vaak getest voor de slaap. En weinig verdelen de onderzoekers zo sterk. Dit zijn de meest geciteerde werken, met hun precieze omstandigheden.
Leathwood et al., 1982 · Zwitserland
128 vrijwilligers namen op bepaalde avonden 400 mg waterig extract van valeriaanwortel, op andere avonden een placebo. Met valeriaan meldden zij makkelijker inslapen en een betere slaap, zonder katergevoel de dag erna.
Donath et al., 2000 · Duitsland
16 mensen met slapeloosheid, 600 mg extract, onderzocht in een slaaplaboratorium. Geen duidelijk effect na één enkele inname. Na 14 dagen innemen was het aandeel diepe slaap toegenomen: een argument voor regelmatige in plaats van incidentele inname.
Bent et al., 2006 · Verenigde Staten
Een meta-analyse van 16 gecontroleerde onderzoeken, samen meer dan 1.000 deelnemers. Conclusie: valeriaan zou de slaapkwaliteit kunnen verbeteren, maar de auteurs wijzen op onderzoeken van ongelijke kwaliteit en een mogelijke publicatiebias.
Taibi et al., 2007 · Verenigde Staten
Een systematische review van 37 studies, waarvan 29 gecontroleerd. De titel vat de vaststelling samen: valeriaan is veilig, maar de werkzaamheid wordt door de beste onderzoeken niet aangetoond.
Samengevat: een zeer goed verdragen plant, een voordeel dat een deel van de gebruikers ervaart, en een wetenschap die nog steviger onderzoek vraagt. De volledige referenties staan in onderaan de pagina.
Zijn effect, en wanneer
Een plant voor de lange lijn, geen schakelaar.
Dit is het slechtst begrepen punt. Veel mensen nemen op één avond valeriaan, voelen niets, en besluiten dat hij niet werkt. Dat is normaal: zijn effect is subtiel en geleidelijk.
De Europese monografie zegt het duidelijk: bij slaapproblemen kan het optimale effect twee tot vier weken regelmatige inname vragen. Dat strookt met de studie van Donath: niets na één inname, langere diepe slaap na twee weken.
Wat je mag verwachten, is makkelijker inslapen en het gevoel van een meer herstellende slaap. Wat je niet moet verwachten, is het verdovende effect van een slaapmiddel. En dat is eerder goed nieuws: valeriaan veroorzaakt niet de uitgesproken slaperigheid de dag erna die je bij sommige medicijnen ziet. Lees ook: Verhoogd cortisol: symptomen en natuurlijke oplossingen.
Thee, capsules, tinctuur
Welke vorm kiezen?
Valeriaan in capsules, in tabletten, als thee, als oertinctuur of zelfs als etherische olie: de schappen bieden er van alles. Elke vorm heeft zijn voordelen, en zijn grenzen.
| Vorm | Voordeel | Grens |
|---|---|---|
| Capsules en tabletten | Precieze dosis, geen smaak, handig mee te nemen | Te kiezen met een geïdentificeerd en gedoseerd extract |
| Thee of infusie | Een echt avondritueel, goedkoop | Sterke geur, wisselend gehalte van kop tot kop |
| Oertinctuur | Dosis druppel voor druppel aan te passen | Bevat alcohol, uitgesproken smaak |
| Etherische olie | Houtachtige geur voor verdamping | Weinig onderzocht, nooit via de mond zonder advies |
| Homeopathie | Zeer verspreid in de apotheek | Verdunningen zonder verband met de doses uit de studies |
Voor een regelmatige routine blijft de capsule de eenvoudigste oplossing: geen geur, geen bereiding, en elke avond dezelfde dosis. Dat is de keuze die wij hebben gemaakt met Slaap +.
En biologische valeriaan? Het label garandeert een teeltwijze, geen gehalte aan actieve stoffen. Voor een extract telt de standaardisatie zwaarder.
Valeriaanthee
De thee, goed gezet.
Valeriaanthee is de oudste vorm. Zijn smaak is aards, licht bitter, en zijn geur verrast. Men verzacht hem graag met citroenmelisse of linde.
De juiste hoeveelheid
2 tot 3 g gedroogde wortel, oftewel ongeveer een theelepel, voor een kop van 150 tot 250 ml.
Het zetten
Giet het water tegen de kook aan over de wortel en laat 10 tot 15 minuten afgedekt trekken, en zeef daarna.
Het moment
Ongeveer een uur voor het slapengaan. Zo nodig een kop eerder op de avond.
En het ‘gevaar’ van valeriaanthee, waar zo vaak naar wordt gezocht? In deze hoeveelheden wordt hij bij volwassenen doorgaans goed verdragen. De voorzorgsmaatregelen betreffen de zwangerschap, kinderen, alcohol en bepaalde behandelingen: we werken ze verderop uit, in het deel voorzorgsmaatregelen.
Welke dosis
De doses uit de studies.
Er bestaat geen enkele dosis valeriaan: alles hangt af van de vorm. Dit zijn de ijkpunten uit de studies en uit de Europese monografie. Voor een supplement is de juiste dosis altijd die van het etiket.
| Vorm | Richtlijn | Bron |
|---|---|---|
| Waterig extract | 400 mg 's avonds | Leathwood, 1982 |
| Droog hydroalcoholisch extract | 600 mg 's avonds | Donath, 2000 |
| Gedroogde wortel als thee | 2 tot 3 g per kop | Traditioneel gebruik |
| Voedingssupplement | De dosis van het etiket | Fabrikant |
In Slaap + is valeriaan gecombineerd met andere actieve stoffen. De volledige samenstelling staat op het etiket: dat is doorslaggevend, en de aanbevolen dosis mag niet worden overschreden.
Een gewone avond
Valeriaan, van het avondeten tot het slapengaan.
Een slaapplant doet niet alles. Hij werkt beter in een avond die al op rust voorbereidt. Zo bouw je hem in, zonder iets om te gooien.
19.30 uur
Een licht avondmaal, niet te laat. Vermijd alcohol, die de slaap versnippert en niet samengaat met valeriaan.
21.00 uur
Gedempt licht, schermen weg. Houd je van thee, dan is dit het moment voor een zachte infusie.
22.00 uur
Eén capsule Slaap +, 30 minuten voor het slapengaan, met een glas water.
De juiste combinaties
Valeriaan speelt in teamverband.
In een avondroutine is valeriaan zelden alleen. Dit zijn de ingrediënten die hem in ons gamma vergezellen, en waarom.
+ Melatonine
Het hormoon dat het lichaam laat weten dat het nacht is, het hart van Slaap +. Melatonine: werking, dosering en voorzorgsmaatregelen.
+ Magnesiumbisglycinaat
Een goed opneembare en maagvriendelijke vorm van magnesium, in Slaap +. Magnesiumbisglycinaat: werking, dosering en voorzorgsmaatregelen.
+ Reishi
De paddenstoel van de kalmte, aanwezig in zowel Slaap + als Anti-Stress. de werking en de dosering van reishi.
+ Ashwagandha en heilige basilicum
Twee ayurvedische planten van de omgaan met stress, in Anti-Stress, voor overdag. Ashwagandha en heilige basilicum.
In de fytotherapie wordt valeriaan ook vaak gecombineerd met passiebloem, citroenmelisse, hop of slaapmutsje, de Californische papaver. Die mengsels zijn traditioneel. Vermijd alleen dat je meerdere slaapproducten zonder advies bij elkaar optelt: één volledige formule is beter dan drie flesjes.
Goed kiezen
Vijf criteria voor een valeriaan van goede kwaliteit.
- De juiste Latijnse naam : Valeriana officinalis, en niet de rode valeriaan of een andere valeriaansoort.
- Het gebruikte deel : de wortel. Een etiket dat dat niet vermeldt, verdient een vraag.
- Voor een supplement : een geïdentificeerd extract, met een dosis in milligram per inname, niet alleen een lijst met ingrediënten.
- De productie : een bekende productielocatie. Onze recepturen worden ontwikkeld en geproduceerd in Toulouse, Frankrijk, bij een Franse contractfabrikant; ze zijn veganistisch, ggo-vrij en glutenvrij.
- De garantie : de mogelijkheid om zonder risico te proberen. Bij ons 60 dagen niet-goed-geld-terug, en de keuze tussen een eenmalige aankoop en een maandabonnement (−30 %).
Voor wie
Een avondroutine is iets voor jou als…
- Je er lang over doet om in slaap te vallen, met je hoofd nog vol van de dag.
- Je een drukke periode doormaakt, die doorloopt in je nachten.
- Je planten met vermelde doses verkiest boven een thee op het gevoel.
- Je een eenvoudige routine zoekt: één capsule, op een vast uur, met of zonder abonnement.
- Je wilt begrijpen wat je inneemt, ingrediënt voor ingrediënt.
| Slaap + alleen | Ontspanningspakket | Limitless-pakket | |
|---|---|---|---|
| Inhoud | Slaap + | Anti-Stress + Slaap + | Focus, Energie, Slaap +, Anti-Stress |
| Moment | 's Avonds | 's Ochtends en 's avonds | De hele dag door |
| Voor wie | Een gerichte slaaproutine | De stress van de dag en de rust van de nacht | De complete routine, van concentratie tot slaap |
Bij al onze formules worden de recepturen ontwikkeld en geproduceerd in Toulouse, Frankrijk, bij een Franse contractfabrikant; ze zijn veganistisch, ggo-vrij en glutenvrij, met 60 dagen niet-goed-geld-terug en de keuze tussen een eenmalige aankoop en een maandabonnement (−30 %). Zie de Ontspanningspakket of het Limitless-pakket.
Gevaar en bijwerkingen
Wat je moet weten voordat je hem neemt.
Valeriaan is een van de best verdragen slaapplanten. In de onderzoeken zijn de bijwerkingen zeldzaam en vergelijkbaar met die van placebo. Maar ‘natuurlijk’ betekent niet ‘zonder regels’.
De mogelijke bijwerkingen zijn vooral van de spijsvertering: misselijkheid, maagkrampen. Zeldzamer zijn hoofdpijn of slaperigheid de dag erna. Ze verdwijnen doorgaans bij het stoppen.
En de lever? Enkele zeldzame gevallen van leveraantasting zijn gemeld, meestal bij producten die meerdere planten combineren, zonder dat de rol van valeriaan is vastgesteld. Stop uit voorzorg en raadpleeg een arts bij ongewone vermoeidheid, aanhoudende misselijkheid of donkere urine.
Thee en extracten neem je in matige dosis. Bepaalde situaties vragen om medisch advies voordat je begint.
- Tijdens de zwangerschap en de borstvoeding wordt valeriaan afgeraden bij gebrek aan voldoende gegevens.
- Hij wordt niet aanbevolen bij kinderen onder de 12 jaar zonder medisch advies.
- Vermijd alcohol, en vraag advies als je slaapmiddelen, kalmeringsmiddelen of antidepressiva neemt: de kalmerende effecten kunnen elkaar versterken.
- Wees voorzichtig achter het stuur of bij een machine als je slaperigheid voelt.
- Licht je arts in voor een verdoving, en stop als je al eerder een leverprobleem hebt gehad zonder het met hem te bespreken.
- Houd je aan de dosis op het etiket van je supplement, en bewaar het buiten bereik van kinderen.
Tot slot verdient slapeloosheid die langer dan een paar weken duurt een echte afspraak bij de arts. Een plant begeleidt de slaap. Hij vervangt geen diagnose.
Jouw vragen
Alles wat ons over valeriaan wordt gevraagd.
Wat is de werking van valeriaan?
Valeriaan wordt traditioneel gebruikt om het inslapen te vergemakkelijken en lichte nerveuze spanning te kalmeren, twee toepassingen die de Europese monografie erkent. In de studies meldt een deel van de deelnemers een slaap van betere kwaliteit, maar de resultaten blijven verdeeld.
Doet valeriaan je echt slapen?
Hij laat je niet inslapen zoals een slaapmiddel. Hij helpt vooral om makkelijker de slaap te vatten, met een geleidelijk effect dat twee tot vier weken regelmatige inname kan vragen.
Is valeriaan gevaarlijk?
Nee, bij de gebruikelijke doses bij een gezonde volwassene. Hij wordt afgeraden tijdens de zwangerschap, de borstvoeding en bij kinderen onder de 12 jaar, en mag niet worden gecombineerd met alcohol of kalmerende middelen zonder medisch advies.
Wat zijn de bijwerkingen van valeriaan?
Ze zijn zeldzaam: maag-darmklachten, hoofdpijn, soms slaperigheid de dag erna. Enkele gevallen van leveraantasting zijn gemeld, vooral bij plantenmengsels. Stop bij een ongewoon symptoom en raadpleeg een arts.
Mag je valeriaan nemen met een antidepressivum?
Niet zonder advies van je arts of je apotheker. Valeriaan kan het kalmerende effect van bepaalde behandelingen versterken, waaronder antidepressiva, kalmeringsmiddelen en slaapmiddelen.
Is valeriaan een drug?
Nee. Het is een plant die sinds de oudheid wordt gebruikt en vrij wordt verkocht als thee en als supplement. Bij de gebruikelijke doses is geen afhankelijkheid duidelijk aangetoond, maar het blijft een actief product, te nemen in de aangegeven dosis.
Wanneer neem je valeriaan?
's Avonds, ongeveer 30 minuten tot een uur voor het slapengaan, op een vast tijdstip. Voor Slaap + is dat 1 capsule 30 minuten voor het slapengaan.
Wat is het verschil tussen echte valeriaan en rode valeriaan?
Dat zijn twee verschillende planten. De echte valeriaan, Valeriana officinalis, is die van de slaap, waarvan de wortel wordt gebruikt. De rode valeriaan, Centranthus ruber, is een sierplant van muren en tuinen, met eetbare jonge blaadjes.
Waarom ruikt valeriaan zo sterk?
Zijn geur komt vooral van isovaleriaanzuur, dat zich vormt terwijl de wortel droogt. Het is een aardse geur, dicht bij die van bepaalde kazen, die ook katten sterk aantrekt.
Zit valeriaan in de producten van Mush n Go?
Ja, in Slaap +, met reishi, magnesiumbisglycinaat, acaciavezel en melatonine. Je vindt hem ook terug in het Ontspanningspakket en het Limitless-pakket.
Waar koop je onze slaapformules?
Rechtstreeks op mushngo.com, met gratis verzending vanaf € 89, een eenmalige aankoop of een maandabonnement (−30 %) naar keuze, en 60 dagen niet-goed-geld-terug. Onze recepturen worden ontwikkeld en geproduceerd in Toulouse, Frankrijk, bij een Franse contractfabrikant.
Bronnen
- Leathwood P. D., Chauffard F., Heck E., Munoz-Box R. (1982). Aqueous extract of valerian root (Valeriana officinalis L.) improves sleep quality in man. Pharmacology Biochemistry and Behavior, 17(1).
- Donath F., Quispe S., Diefenbach K. et al. (2000). Critical evaluation of the effect of valerian extract on sleep structure and sleep quality. Pharmacopsychiatry, 33(2).
- Bent S., Padula A., Moore D., Patterson M., Mehling W. (2006). Valerian for sleep: a systematic review and meta-analysis. The American Journal of Medicine, 119(12).
- Taibi D. M., Landis C. A., Petry H., Vitiello M. V. (2007). A systematic review of valerian as a sleep aid: safe but not effective. Sleep Medicine Reviews, 11(3).
- Europees Geneesmiddelenbureau (EMA), Committee on Herbal Medicinal Products. Communautaire monografie over Valeriana officinalis L., radix.
Aan de slag
Valeriaan, de versie van Mush n Go.
Nu weet je alles over valeriaan en waar je op een etiket op moet letten. Hier vind je hem bij ons terug, in veganistische formules met 60 dagen niet-goed-geld-terug, waarvan de recepturen worden ontwikkeld en geproduceerd in Toulouse, Frankrijk, bij een Franse contractfabrikant.
Slaap +
Onze avondformule: reishi, valeriaan, magnesiumbisglycinaat, acaciavezel en melatonine. 1 capsule 30 minuten voor het slapengaan.
Ontdek Slaap + →Ontspanningspakket
Anti-Stress 's ochtends, Slaap + 's avonds. Het duo voor periodes waarin je hoofd nooit echt stopt.
Ontdek het pakket →De andere ingrediënten
Blijf ontdekken.
Valeriaan is maar een van de planten in onze formules. Ontdek de andere ingrediënten, of blader door de pagina al onze actieve ingrediënten.
Slaap +
Détendez-vous et profitez de nuits paisibles, pour un sommeil profond et réparateur.
Limitless-pakket
Maximise concentration, énergie, réduit le stress et améliore le sommeil pour des performances optimales.
Ontdekpakket
Devenez la meilleure version de vous même pour atteindre tous vos objectifs avec efficacité et sérénité
Ontspanningspakket
Réduit le stress et améliore le sommeil pour une relaxation et un bien-être accrus.
