Adaptogene paddenstoelen: contra-indicaties en risico's
Par Julien Gresset - 16 January 2025
Veiligheid
Adaptogene paddenstoelen
contra-indicaties en risico's
Door de redactie van Mush n GoBijgewerkt op 24 september 202612 min leestijd
Veiligheid en misverstanden
Paddenstoelen en adaptogene planten bevatten geen enkele psychotrope molecuul, worden in Europa legaal als voedingssupplement verkocht en maken niet afhankelijk. In de doseringen van een supplement vermeldt de literatuur geen ernstige toxiciteit. De echte voorbehouden liggen elders: allergie voor paddenstoelen, drie families van wisselwerkingen met medicijnen, de zwangerschap — en vooral de zeer ongelijke kwaliteit van de producten.
Het korte antwoord
Vier veelgehoorde angsten, en wat ervan waar is.
- « Het is een drug. » Nee. De gebruikte soorten — pruikzwam, reishi, cordyceps, chaga, maitake, oesterzwam — bevatten geen psilocybine en geen enkele bekende psychoactieve molecuul.
- « Het is illegaal. » Nee. Ze vallen in de Europese Unie onder het regime van de voedingssupplementen, met de bijbehorende verplichtingen voor etikettering, traceerbaarheid en grenswaarden voor verontreinigingen.
- « Je raakt eraan verslaafd. » Nee. Voor deze soorten is geen enkel mechanisme van afhankelijkheid of ontwenning beschreven.
- « Ze zijn gevaarlijk. » Niet in de doseringen van een supplement, bij een gezonde volwassene zonder behandeling. De echte voorbehouden staan hieronder, één voor één.
Het risico op allergie
Reëel, zeldzaam, en makkelijk na te gaan.
Ongeveer 1 % van de bevolking is gevoelig voor paddenstoelen — een cijfer dat alle variëteiten omvat, wilde paddenstoelen en schimmels inbegrepen, en niet alleen de soorten die in supplementen worden gebruikt. Geconcentreerde, bewerkte extracten bevatten minder allergene eiwitten dan een verse paddenstoel.
De beschreven reacties zijn huid- en spijsverteringsgerelateerd: jeuk, huiduitslag, zeldzamer zwelling. De handelwijze is eenvoudig: weet u dat u eetbare paddenstoelen slecht verdraagt, neem ze dan niet. Twijfelt u, begin dan met een deel van de dosering en wacht vierentwintig uur.
Wisselwerkingen met medicijnen
Drie families van behandelingen die om overleg vragen.
| Soort | Betrokken behandeling | Wat u doet |
|---|---|---|
| Reishi, pruikzwam | Antistollingsmiddelen (warfarine en andere) | Overleg voor u begint. Deze soorten kunnen de stolling licht beïnvloeden. |
| Cordyceps | Bloedsuikerverlagers | Controleer de bloedsuiker de eerste weken nauwkeuriger. |
| Reishi, maitake, gekleurde korstzwam | Immunosuppressiva | Niet combineren zonder toestemming van de behandelend arts. |
| Chaga | Nierstenen in de voorgeschiedenis | Vermijden: chaga is rijk aan oxalaten. |
| Ashwagandha | Schildklierbehandelingen, kalmerende middelen | Overleggen, zeker bij een te snel werkende schildklier. |
Deze lijst vervangt niet het advies van een apotheker of arts, die uw hele behandeling kent.
Kunt u er te veel van nemen?
De doseringen uit de onderzoeken, en wat ze zeggen.
De gepubliceerde gecontroleerde onderzoeken gebruiken doseringen die duidelijk hoger liggen dan die van een supplement op de markt, zonder noemenswaardige bijwerkingen te beschrijven. Dat is de beste beschikbare referentie.
Anders gezegd: de dosering verhogen levert niets aangetoonds op, en de protocollen die resultaten halen, doen dat door de duur, niet door de hoeveelheid. We werken die afweging uit in onze gids over microdosering.
Maken ze afhankelijk?
De verwarring komt van het woord « paddenstoel ».
Psychotrope paddenstoelen danken hun effecten aan psilocybine. Geen van de soorten die in supplementen worden gebruikt bevat die: reishi niet, pruikzwam niet, cordyceps niet, chaga niet. Hun onderzochte verbindingen — polysachariden, bètaglucanen, triterpenen — werken niet op de waarneming.
Wat afhankelijkheid betreft: er is voor deze soorten geen tolerantie beschreven, geen noodzaak om de doseringen te verhogen en geen symptomen bij het stoppen. In het onderzoek van Mori verdwijnt het waargenomen verschil simpelweg vier weken na het stoppen: het effect vervaagt, er is geen gemis. Dat is precies het omgekeerde van wat er bij cafeïne gebeurt, waarvan abrupt stoppen hoofdpijn en vermoeidheid geeft — zie ons artikel over stoppen met koffie.
Wat de studies zeggen
Vier werken over de verdraagbaarheid.
We nemen alleen onderzoeken bij mensen op. Die documenteren de gebruiksveiligheid, en hun beperkingen horen bij het resultaat.
Mori e.a., 2009 · Japan
30 volwassenen van 50 tot 80 jaar, 3 g Hericium erinaceus per dag gedurende 16 weken, dubbelblind tegen placebo. Geen noemenswaardige bijwerkingen beschreven in die periode. Dat is de langst gedocumenteerde blootstelling voor deze soort.
Wachtel-Galor e.a., 2004 · Hongkong
Onderzoek naar biologische markers bij vrijwilligers die Ganoderma lucidum namen. De gevolgde parameters, waaronder lever- en niermarkers, blijven binnen de gebruikelijke waarden. Kleine steekproef, korte duur.
Chen e.a., 2010 · Verenigde Staten
20 volwassenen van 50 tot 75 jaar, 3 g per dag extract van Cordyceps sinensis gedurende 12 weken. Geen noemenswaardige bijwerkingen gemeld, bij een dosering die ver boven die van een gangbaar supplement ligt.
Tang e.a., 2005 · China
132 deelnemers, polysacharide-extract van Ganoderma lucidum gedurende 8 weken tegen placebo. Dat is de grootste beschikbare steekproef bij mensen over reishi. Zelfgerapporteerde criteria.
Wat deze werken niet zeggen: niets over de zwangerschap, niets over gebruik langer dan een paar maanden, niets over de combinatie van meerdere soorten. Referenties onderaan de pagina.
Is het legaal?
Ja, en het kader is vrij nauwkeurig.
- Deze soorten vallen in Europa onder het regime van de voedingssupplementen, geregeld door richtlijn 2002/46/EG en de nationale omzetting daarvan.
- Ze zijn iets anders dan gereguleerde stoffen: de afwezigheid van psilocybine plaatst ze buiten het bereik van de verdovende middelen.
- Het etiket moet de naam van de soort, de dagelijkse portie en de waarschuwingen vermelden.
- Er is geen enkele gezondheidsclaim toegestaan voor de paddenstoelen zelf: een merk dat u belooft iets te genezen, is in overtreding.
- De grenswaarden voor zware metalen, bestrijdingsmiddelen en verontreinigingen gelden als voor elk levensmiddel. In Nederland houdt de NVWA daar toezicht op.
Het praktische gevolg: een serieuze verkoper heeft het over soorten, standaardiseringen en analyses. Een verkoper die het over genezing heeft, zegt vooral dat hij de regelgeving niet kent.
Het echte risico: de kwaliteit
Het is niet de paddenstoel die het probleem is.
Het belangrijkste verschil tussen twee producten is niet de veiligheid, het is de werkelijke inhoud van de capsule. Drie gebreken komen voortdurend terug.
Mycelium op graan
De paddenstoel wordt op rijst of haver gekweekt en het geheel wordt vermalen. Het eindpoeder bestaat vooral uit het zetmeel van het graan. Dat is legaal, het komt vaak voor, en het wordt vrijwel nooit duidelijk vermeld.
Het ontbreken van standaardisering
« Paddenstoelencomplex, 500 mg » zegt niets over het gehalte aan bètaglucanen. Zonder standaardisering kunt u twee producten niet vergelijken.
Ruwe poeders
Er zijn losse meldingen gepubliceerd van leverafwijkingen bij niet-geëxtraheerde paddenstoelenpoeders. Ze zijn zeldzaam en incidenteel, maar ze rechtvaardigen de voorkeur voor een gestandaardiseerd extract boven een ruw poeder, en overleg bij een leveraandoening.
Verontreinigingen en analyses
Wat een goede leverancier moet kunnen tonen.
| Waar gezocht wordt | Waarom | Wat u moet kunnen krijgen |
|---|---|---|
| Zware metalen | Paddenstoelen concentreren wat in hun substraat zit | Een analysecertificaat per partij |
| Bestrijdingsmiddelen | Mogelijke verontreiniging van het kweeksubstraat | Biocertificering en analyse |
| Bètaglucanen | Dat is de marker van het werkelijke paddenstoelgehalte | Een percentage, geen vermelding |
| Zetmeel | Een hoog gehalte wijst op mycelium op graan | Het percentage, of minstens het gebruikte deel |
| Identificatie van de soort | Soortverwisselingen komen voor bij bulkinkoop | De volledige Latijnse naam op het etiket |
De beschreven effecten
Wat mensen echt merken.
De eerste dagen
Een opgeblazen gevoel, dunne ontlasting, soms voorbijgaande spijsverteringshinder. Dat is veruit het meest voorkomende, en het gaat meestal vanzelf over. Beginnen met een halve dosering gedurende drie dagen voorkomt het bijna altijd.
Daarna
In de overgrote meerderheid van de gevallen niets bijzonders. Houdt hinder langer dan een week aan, stop dan: dit is geen product waarvoor doorzetten loont.
Wie ervan af moet zien
De situaties waarin u ze niet neemt.
Neem ze niet, of overleg eerst met uw arts, als u:
- Zwanger bent of borstvoeding geeft: er ontbreken gegevens, voorzichtigheid is geboden.
- Jonger bent dan 18 jaar.
- Een antistollingsmiddel, een immunosuppressivum, een bloedsuikerverlager of een schildklierbehandeling gebruikt.
- Allergisch bent voor eetbare paddenstoelen.
- Een bekende lever- of nieraandoening hebt.
- Een operatie ondergaat: stop er twee weken van tevoren mee, zoals bij elk supplement dat de stolling kan beïnvloeden.
Wat wij doen
Onze antwoorden op de drie gebreken.
De grondstof
Extracten van het vruchtlichaam, geen mycelium op graan, met een extractieratio die per soort is vermeld — 15:1 voor reishi, 50:1 voor ashwagandha.
De analyses
Elke partij wordt in een onafhankelijk laboratorium geanalyseerd. Onze producten zijn ontwikkeld in Toulouse, met ggo-vrije, veganistische en glutenvrije ingrediënten.
De cijfers
De hoeveelheden staan per portie vermeld, soort per soort. In Brainstoorm: 1.000 mg pruikzwam, 1.000 mg cordyceps, 1.000 mg chaga, in totaal 6.040 mg werkstoffen per kop.
Brainstoorm
Pruikzwam, cordyceps en chaga, elk 1.000 mg, maca, biologische cacao, cichorei — en 20 mg microgekapselde cafeïne per kop.
Ontdek Brainstoorm →
Immuniteit
Chaga, reishi en oesterzwam, in een kuur van 30 dagen. De vitamine C in de formule draagt bij tot de normale werking van het immuunsysteem.
Ontdek Immuniteit →Veelgestelde vragen
Wat men ons vraagt over de risico's.
Wat zijn de contra-indicaties van paddenstoelen en adaptogene planten?
Allergie voor eetbare paddenstoelen, behandeling met antistolling, een immunosuppressivum, een bloedsuikerverlager of een schildkliermiddel, nierstenen in de voorgeschiedenis, een lever- of nieraandoening, zwangerschap, borstvoeding en jonger dan 18 jaar. Buiten die gevallen vermeldt de literatuur in de doseringen van een supplement geen ernstige toxiciteit bij gezonde volwassenen.
Zijn ze legaal in Nederland?
Ja. Ze vallen in de Europese Unie onder het regime van de voedingssupplementen, met toezicht van de NVWA. Ze bevatten geen psilocybine en zijn dus niet als verdovend middel ingedeeld. Wel is er voor de paddenstoelen geen enkele gezondheidsclaim toegestaan: een merk dat genezing belooft, overtreedt de regels.
Maken ze verslaafd?
Nee. Voor deze soorten is geen tolerantie, afhankelijkheid of ontwenning beschreven. In de onderzoeken vervaagt het waargenomen effect simpelweg na het stoppen, zonder enig gemis.
Is er risico voor de lever?
Er zijn losse meldingen gepubliceerd van leverafwijkingen, eerder bij ruwe paddenstoelenpoeders dan bij gestandaardiseerde extracten. Ze blijven zeldzaam. Hebt u een leveraandoening, overleg dan met uw arts en kies een gestandaardiseerd extract boven een onbewerkt poeder.
Mag u ze tijdens de zwangerschap nemen?
Nee, uit voorzorg: er ontbreken gegevens bij zwangere vrouwen en vrouwen die borstvoeding geven. Dat geldt voor alle soorten, en ashwagandha wordt tijdens de zwangerschap uitdrukkelijk afgeraden.
Mogen kinderen ze nemen?
Deze supplementen zijn voor volwassenen samengesteld en de studies zijn bij volwassenen gedaan. Er bestaat geen doseringsrichtlijn voor kinderen: geef ze niet zonder medisch advies.
Moet u pauzes nemen?
De gepubliceerde protocollen lopen tot zestien weken achter elkaar. Daarna is een pauze van één tot twee weken een verbreide praktijk, zonder dat de gegevens toelaten te stellen dat die nodig is.
Hoe herkent u een product van slechte kwaliteit?
Drie signalen: het gebruikte deel van de paddenstoel staat er niet bij (meestal mycelium op graan), er is geen standaardisering op bètaglucanen, en de Latijnse naam van de soort staat niet op het etiket. U zou een analysecertificaat per partij moeten kunnen opvragen.
Bronnen
De referenties die in dit artikel worden genoemd.
- Mori K. et al. (2009). Improving effects of the mushroom Yamabushitake (Hericium erinaceus) on mild cognitive impairment: a double-blind placebo-controlled clinical trial. Phytotherapy Research, 23(3), 367-372.
- Wachtel-Galor S. et al. (2004). Ganoderma lucidum ('Lingzhi'); acute and short-term biomarker response to supplementation. International Journal of Food Sciences and Nutrition, 55(1), 75-83.
- Chen S. et al. (2010). Effect of Cs-4 (Cordyceps sinensis) on exercise performance in healthy older subjects: a double-blind, placebo-controlled trial. Journal of Alternative and Complementary Medicine, 16(5), 585-590.
- Tang W. et al. (2005). A randomized, double-blind and placebo-controlled study of a Ganoderma lucidum polysaccharide extract in neurasthenia. Journal of Medicinal Food, 8(1), 53-58.
- Chandrasekhar K. et al. (2012). A prospective, randomized double-blind, placebo-controlled study of safety and efficacy of a high-concentration full-spectrum extract of ashwagandha root. Indian Journal of Psychological Medicine, 34(3), 255-262.
- Richtlijn 2002/46/EG van het Europees Parlement en de Raad betreffende de onderlinge aanpassing van de wetgevingen der lidstaten inzake voedingssupplementen.
Verder lezen
Wat u hierna kunt lezen.
Découvrez nos compléments aux champignons et plantes adaptogènes
Nos formules vegan, aux recettes façonnées à Toulouse par un façonnier français.
